← Cofnij

Zakres odpowiedzialności gwarancyjnej inwestora

Przepis art. 6471 § 5 Kodeksu cywilnego stanowi, że „Zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę.” Regulacja ta statuuje ustawową bierną solidarność o charakterze gwarancyjnym w postaci odpowiedzialności ex lege za cudzy dług, co jest odstępstwem od zasady prawa obligacyjnego, zgodnie z którą skuteczność zobowiązań umownych ogranicza się do stron zawartego kontraktu.

W praktyce występują problemy, czy zakres tej odpowiedzialności obejmuje także podwyższone wynagrodzenie i wynagrodzenie za roboty dodatkowe oraz odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie.

W przypadku podwyższenia wynagrodzenia oraz wynagrodzenia za roboty dodatkowe w trybie umownym zastosowanie mają ogólne zasady odpowiedzialności gwarancyjnej inwestora, a zatem warunkiem tej odpowiedzialności jest, aby inwestor znał lub miał możliwość poznania tych postanowień umowy wykonawcy z podwykonawcą, które wyznaczają zakres jego odpowiedzialności (art. 6471 § 2 k.c.).

W praktyce może się zdarzyć, że zmiana wysokości wynagrodzenia podwykonawcy nastąpi na skutek orzeczenia sądu, a zatem niezależnie od wiedzy i woli inwestora.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt I ACa 253/13 rozstrzygnął tę kwestię następująco:
„Nie ma przeszkód, aby odpowiedzialność gwarancyjna inwestora wywiedziona z art. 6471 § 5 k.c. rozciągała się także na obowiązek zapłaty podwykonawcy wynagrodzenia podwyższonego z mocy art. 632 § 2 k.c. Jest to bowiem nadal świadczenie, którego obowiązek spełnienia wynika z umowy zawartej pomiędzy wykonawcą a podwykonawcą, a tylko jego wysokość na skutek zaistnienia określonych przesłanek – została podwyższona przez sąd. Nie ulega więc wątpliwości, iż takie wynagrodzenie jest nadal świadczeniem, którego spełnienie ciąży na zamawiającym, tyle tylko, że w odmiennej wysokości. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że obowiązek zapłaty wynagrodzenia w zmienionej wysokości będzie solidarnie obciążał również inwestora, w przypadku zaistnienia przesłanek wymaganych przez art. 6471 § 2 k.c.”

Dochodzenie przez podwykonawcę wynagrodzenia od inwestora oznacza, że upłynął także termin zapłaty tego wynagrodzenia, a zatem osoba zawierająca umowę z podwykonawcą zobowiązana jest do zapłaty także odsetek ustawowych. Problemem jest, czy obowiązek zapłaty tych odsetek, liczonych od upływu pierwotnego dnia wymagalności zapłaty, obciąża także inwestora. Rozstrzygając ten problem Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 września 2012 r., sygn. akt IV CSK 91/12 stwierdził:
„Zakres przedmiotowy odpowiedzialności inwestora ograniczony jest w art. 6471 § 5 k.c. do wynagrodzenia należnego podwykonawcy od wykonawcy. Wątpliwość powstaje jednak co do tego, czy inwestor odpowiada także za terminowe dokonanie zapłaty, zatem czy powinien świadczyć również odsetki za opóźnienie powstałe po stronie wykonawcy (art. 476 k.c.). Wykładnia gramatyczna art. 6471 § 5 k.c. przemawia za ograniczeniem odpowiedzialności inwestora wyłącznie do wynagrodzenia (należności głównej).”

Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 1 października 2012 r., sygn. akt I ACa 924/12:
„Z art. 6471 k.c. nie wynika, aby inwestor oraz generalny wykonawca, ponosili odpowiedzialność solidarną wobec podwykonawcy za należności uboczne, w takim samym zakresie jak podmiot zobowiązany do tego z umowy. Wniosku takiego nie można wysnuć z literalnego brzmienia powyższej regulacji, a mając na uwadze, dolegliwy i wyjątkowy charakter wprowadzonej ustawą odpowiedzialności solidarnej inwestora i wykonawcy, nie ma jakichkolwiek podstaw do stosowania w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Przyjęcie tego poglądu nie koliduje w jakimkolwiek zakresie z istoty solidarności, gdyż zgodnie z wolą ustawodawcy zleceniodawca strony powodowej oraz inwestor i generalny wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność, która zgodnie z art. 366 k.c. uprawnia wierzyciela do żądania świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, przy czym odnosi się ona wyłącznie do należnego podwykonawcy wynagrodzenia.”

Powyższe oznacza, że inwestor nie jest zobowiązany do zapłaty odsetek ustawowych, obciążających wykonawcę w stosunku do podwykonawcy.